مهار هزینههای خوراک با استفاده اصولی از پسماندهای کشاورزی؛ پژوهشگر علوم دامی: فرآوری و کنترل بار قارچی پیششرط ورود به جیره است
کرج — بخش قابلتوجهی از پسماندهای بخش کشاورزی و صنایع تبدیلی در صورت اعمال فرآوریهای مهندسیشده، پتانسیل بالایی در تأمین بخشی از احتیاجات غذایی دام و کاهش وابستگی به نهادههای متعارف دارند؛ با این حال، مصرف خام و غیراصولی این ضایعات میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به سلامت گله وارد سازد.
علیرضا آقاشاهی، عضو هیئت علمی و پژوهشگر مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، در گفتوگو با ایرنا با تأکید بر ظرفیت غنی بقایای زیستی اظهار کرد: «پسماندهای کشاورزی و صنایع غذایی در صورت فرآوری استاندارد، از ارزش تغذیهای مطلوبی برای گنجاندن در جیره دام برخوردارند. عدم مصرف اصولی این منابع باارزش، علاوه بر تحمیل هزینههای سنگین خوراک، چالشهای زیستمحیطی فراوانی ایجاد میکند و در مواردی نظیر پوسته سبز پسته، حتی میتواند بقای محصول اصلی را با مخاطره مواجه کند.»
وی با برشمردن اقلام قابلاستفاده در تغذیه دام افزود: «بقایای غلات، تفالههای حاصل از صنایع تبدیلی، تفاله مالت، سبوسها و انواع کنجالهها بسته به خصوصیات شیمیایی قابلیت مصرف دارند؛ اما ورود آنها به خوراک باید مطلقاً بر پایه معیارهایی چون درصد ماده خشک، میزان انرژی و پروتئین قابلهضم، وجود فاکتورهای ضدتغذیهای و پایداری انبارداری برنامهریزی شود.»
خط قرمز مصرف محصولات جانبی: سموم قارچی و ترکیبات بازدارنده
این پژوهشگر تغذیه دام با اشاره به خطرات بهداشتی ضایعات فرآورینشده تصریح کرد: «الزام اساسی در بهرهبرداری از محصولات فرعی، ارزیابی دقیق کیفی و آزمایشگاهی است. بسیاری از این بقایا به علت رطوبت اولیه بالا، مستعد کپکزدگی سریع و ترشح خطرناک مایکوتوکسینها هستند. همچنین مواردی چون شوری بالا یا تداخلات گوارشی ناشی از ترکیبات بازدارنده ایجاب میکند که پیش از مصرف، آنالیز کامل مواد مغذی و سقف مجاز جایگزینی آنها در جیره به دقت تعیین شود.»
آقاشاهی با اشاره به تنوع کاربرد پسماندها افزود: «برخی منابع لیگنوسلولزی نظیر پیت نیشکر اگرچه مستقیماً ارزش غذایی بالایی در جیره نشخوارکنندگان ندارند، اما در صنایع وابسته کاربردهای مؤثری دارند و سوزاندن آنها اتلاف سرمایه ملی است. هماکنون مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور به تجربیات فنی و پروتکلهای اجرایی منحصربهفردی برای تبدیل بهینه این پسماندها به خوراک باکیفیت دست یافته است.»
مدیریت علمی جیره؛ شرط پایداری اقتصادی واحدهای دامی
وی در ادامه پیرامون نحوه فرمولاسیون این اقلام یادآور شد: «جایگزینی نهادهها با ترکیبات جانبی باید متناسب با سن، مرحله شیردهی یا پروار، وزن زنده و سطح بازدهی دام تدوین گردد تا افت عملکرد تولیدی و ناهنجاری متابولیکی رخ ندهد.»
آقاشاهی در پایان خاطرنشان کرد: «در شرایطی که بخش عمده بهای تمامشده تولید دام و شیر به هزینههای تغذیه اختصاص دارد، توسعه زنجیره خشککردن، فرآوری مکانیکی یا شیمیایی، و ذخیرهسازی علمی این بقایا، مطمئنترین گام در جهت کاهش قیمت تمامشده و پایداری اقتصادی مزارع پرورش دام کشور است.»
