شرح فنی و پشتوانه علمی
مشخصات فنی و منطق تغذیهای
منشأ محصول
کنجاله بادامزمینی پس از استخراج روغن از دانه بادامزمینی تولید میشود. دو مسیر اصلی فرآوری وجود دارد: پرس مکانیکی و استخراج با حلال. در پرس مکانیکی معمولاً روغن باقیمانده بیشتر است و محصول انرژی بیشتری دارد. در استخراج حلال، چربی باقیمانده کمتر و درصد پروتئین نسبی بالاتر میشود.
وجود پوسته خارجی نیز عامل بسیار مهمی است. هرچه سهم پوسته بیشتر باشد، فیبر افزایش و غلظت پروتئین و انرژی قابل استفاده کاهش مییابد. بنابراین نام «کنجاله بادامزمینی» بهتنهایی برای فرمولاسیون کافی نیست.
تفاوت محصول پاکدان با کنجالههای مرجع
آنالیز فعلی پاکدان:
- پروتئین خام: ۲۰٫۷٪
- انرژی قابل متابولیسم: ۳۰۳۳ kcal/kg
- چربی: ۸٪
- فیبر: ۱۴٫۱٪
در مقاله قدیمی همان صفحه، جدولهای مرجع برای بعضی کنجالههای بادامزمینی پوستگیریشده یا استاندارد، پروتئین بیش از ۵۰٪ ماده خشک گزارش میکنند. این اختلاف بزرگ نشان میدهد محصول پاکدان باید بهعنوان یک فرآورده تجاری مشخص با آنالیز مستقل معرفی شود و دادههای Feedipedia یا مطالعات دانشگاهی نباید بهعنوان آنالیز تضمینی محصول نمایش داده شوند.
پروفایل اسیدهای آمینه
کنجاله بادامزمینی از نظر آرژنین غنی است، اما در مقایسه با کنجاله سویا معمولاً لیزین پایینتری دارد و در بسیاری از جیرههای طیور، متیونین و/یا ترئونین نیز میتوانند محدودکننده شوند. متن قدیمی صفحه یک تناقض آشکار داشت: ابتدا لیزین و ترئونین را «بیشتر از سویا» معرفی میکرد، اما همان پاراگراف لیزین کنجاله بادامزمینی را حدود ۱٫۸٪ و سویا را حدود ۳٪ ذکر میکرد. نسخه جدید این ادعا را اصلاح میکند.
در جیره تکمعدهای، مقایسه باید بر اساس اسیدآمینه قابل هضم انجام شود، نه فقط درصد پروتئین خام.
پروتئین در نشخوارکنندگان
کنجاله بادامزمینی استاندارد قابلیت هضم خوبی دارد و پروتئین آن معمولاً تجزیهپذیری شکمبهای بالایی دارد. بنابراین استفاده در گاو شیری باید همراه با کنترل پروتئین قابل متابولیسم باشد. اگر محصولی با ادعای RUP بالا عرضه شود، لازم است فرآوری محافظتی و مقدار RUP آن با روش معتبر اندازهگیری شود.
چربی و انرژی
۸٪ چربی در محصول پاکدان یک تفاوت مهم با بسیاری از کنجالههای حلالی کمچربی است. این چربی میتواند ارزش انرژی را افزایش دهد، اما در جیره نشخوارکنندگان باید سهم چربی کل و اسیدهای چرب غیراشباع کنترل شود. همچنین با چربی بالاتر، کیفیت انبار و اکسیداسیون اهمیت بیشتری پیدا میکند.
فیبر
فیبر ۱۴٫۱٪ محصول پاکدان نشان میدهد این فرآورده احتمالاً نسبت به کنجالههای پوستگیریشده کلاسیک سهم فیبری بیشتری دارد. برای شناخت دقیقتر، افزودن NDF، ADF و لیگنین به آنالیز محصول توصیه میشود.
آفلاتوکسین؛ شاخص بحرانی خرید
بادامزمینی از مواد اولیه پرریسک از نظر آلودگی به Aspergillus و آفلاتوکسین است. آلودگی میتواند قبل از برداشت، هنگام خشککردن یا در انبار ایجاد شود. در محصول خوراک دام، کنترل فقط با ظاهر یا بو کافی نیست و آزمایش AFB1/آفلاتوکسین کل باید در برنامه کنترل کیفیت تعریف شود.
در گاو شیری اهمیت بیشتر است، زیرا بخشی از AFB1 مصرفشده میتواند به AFM1 تبدیل و وارد شیر شود. در طیور، آفلاتوکسین میتواند رشد، ضریب تبدیل، سلامت کبد و ایمنی را مختل کند.
کنترل کیفیت پیشنهادی هر محموله
حداقل
- رطوبت یا ماده خشک
- پروتئین خام
- چربی خام
- فیبر خام یا ترجیحاً NDF/ADF
- خاکستر
- آفلاتوکسین B1 و در صورت امکان آفلاتوکسین کل
تکمیلی
- لیزین، متیونین، ترئونین، آرژنین
- کلسیم و فسفر
- عدد پراکسید/شاخصهای اکسیداسیون برای محصول پرچربی
- سالمونلا بر اساس برنامه HACCP
- اسیدیته چربی در صورت نگهداری طولانی
نامگذاری پیشنهادی
برای جلوگیری از اشتباه با کنجالههای ۴۵ تا ۵۵٪ پروتئین، عنوان تجاری دقیقتر میتواند «کنجاله بادامزمینی فرآوریشده ۲۰٫۷٪ پاکدان» باشد؛ مگر اینکه فرمول یا فرآیند محصول در آینده تغییر کند و آنالیز جدید تثبیت شود.