آزادسازی صادرات تلیسه گاو شیری هلشتاین؛ ارزیابی مخاطرات خروج دام مولد از چرخه تولید آینده کشور
ابلاغ رسمی آزادسازی صادرات تلیسه گاو شیری (صرفاً از نژاد هلشتاین) به گمرکات کشور، بار دیگر بحث‌های کارشناسی گسترده‌ای را پیرامون پیامدهای بلندمدت این تصمیم بر امنیت غذایی و زنجیره تولید لبنیات رقم زده است. این مصوبه این پرسش کلیدی را پیش می‌کشد که آیا برای حل مقطعی ناترازی بازار دام و ارزآوری، خروج دام‌های جوان از چرخه تولید آینده کشور توجیه‌پذیر است یا راهکارهای باثبات‌تری نیز وجود دارد؟
تلیسه هلشتاین به‌عنوان دامی که هنوز زایش نداشته، ستون فقرات گله‌های شیری برای جایگزینی دام‌های حذفی و حفظ سطح تولید به شمار می‌رود. بر خلاف صادرات فرآورده‌های مازاد یا دام‌های حذفی، صدور این دام‌ها مستقیماً پتانسیل تولید شیر کشور در سال‌های آتی را تقلیل داده و خطر کوچک شدن گله‌های مولد با ژنتیک برتر را به همراه دارد.
این در حالی است که سازوکارهای جایگزین و کارآمدتری برای مدیریت مازاد شیر خام تجربه شده است؛ در شهریور ۱۴۰۴، صادرات شیرخشک صنعتی با ثبت رکوردی بالغ بر ۴۸ هزار تن، بخش عمده‌ای از صادرات لبنی کشور را به خود اختصاص داد. همچنین در سال ۱۴۰۵، دولت با اختصاص بیش از ۶ هزار میلیارد تومان برای خرید تضمینی شیر خام، ضمن جذب مازاد تولید و ممانعت از زیان دامدار، آن را به شیرخشک قابل ذخیره و صادرات تبدیل نمود تا هم ظرفیت تولید در داخل حفظ شود و هم ارزآوری حاصل گردد.
کارشناسان صنعت دامپروری تأکید می‌کنند صادرات تلیسه بدون تعیین سقف دقیق و بدون سنجش نیاز گله‌های کشور به دام جایگزین، تبدیل به فروش «سرمایه مولد» خواهد شد. از دیدگاه راهبردی، مدیریت مازاد شیر باید از مسیر توسعه صنایع تبدیلی و صادرات ارزش افزوده فرآورده‌ها پیگیری شود، نه از طریق تخلیه گله‌هایی که تأمین شیر سال‌های آینده کشور به بقای آن‌ها وابسته است.
