میکس جایگزین جو

شرح فنی میکس جایگزین جو

منطق تغذیه‌ای یک جایگزین چندجزئی

جو بخش مهمی از انرژی خود را از نشاسته تأمین می‌کند و نشاسته غلات کوچک در نشخوارکنندگان قابلیت تخمیر شکمبه‌ای بالایی دارد. به همین دلیل جایگزینی جو بهتر است بر اساس مجموع انرژی، نوع کربوهیدرات، پروتئین، چربی و فیبر جیره انجام شود و نه صرفاً جایگزینی وزنی یک ماده با ماده دیگر.

میکس جایگزین جو پاکدان با کنار هم قراردادن منابع نشاسته‌ای، قندهای محلول، پروتئین و فیبر، یک ماتریس کربوهیدراتی و تغذیه‌ای چندمنبعی ایجاد می‌کند. آنالیز محصول نیز حضور هم‌زمان نشاسته، چربی، پروتئین و NDF را نشان می‌دهد.

مطالعات *in vivo* روی گاو شیری نشان داده‌اند که نشاسته غلات کوچک مانند جو عموماً سهم بالایی از هضم شکمبه‌ای دارد و مقدار مصرف نشاسته نیز بر میزان تخریب آن در شکمبه اثر می‌گذارد. این موضوع اهمیت تنظیم کل بار کربوهیدرات قابل تخمیر جیره را هنگام جایگزینی غلات نشان می‌دهد.

• *Patton R.A., Patton J.R., Boucher S.E. (2012). Defining ruminal and total-tract starch degradation for adult dairy cattle using in vivo data. Journal of Dairy Science, 95(2), 765–782. DOI: 10.3168/jds.2011-4183**

بخش نشاسته‌ای و تأمین انرژی

ضایعات ماکارونی و نشاسته دامی، هسته اصلی بخش نشاسته‌ای فرمول را تشکیل می‌دهند. وجود حدود ۲۱٫۸٪ نشاسته در آنالیز محصول نشان می‌دهد که این میکس علاوه بر سایر اجزای انرژی‌زا، یک فراکسیون نشاسته‌ای مشخص نیز دارد.

در نشخوارکنندگان، نشاسته پس از تخمیر میکروبی عمدتاً به اسیدهای چرب فرار تبدیل می‌شود و پروپیونات حاصل از تخمیر یکی از پیش‌سازهای اصلی گلوکز است. بنابراین نقش این بخش در میکس، تأمین کربوهیدرات قابل استفاده در کنار سایر منابع انرژی فرمول است.

سرعت تخمیر نشاسته به منبع، فرآوری و اندازه ذرات وابسته است. به همین دلیل ساختار چندجزئی محصول امکان می‌دهد انرژی جیره تنها به رفتار یک دانه غله وابسته نباشد.

قندهای محلول و نقش ملاس

ملاس پودری بخش قندهای محلول فرمول را تأمین می‌کند. استفاده از قند در کنار نشاسته در جیره نشخوارکنندگان به‌طور مستقیم در مطالعات تغذیه‌ای بررسی شده است و پاسخ حیوان به آن به ساختار کل جیره و توازن کربوهیدرات و پروتئین بستگی دارد.

در مطالعه Chibisa و همکاران، جایگزینی بخشی از نشاسته جو با قند در گاوهای شیری نشان داد که تغییر منبع کربوهیدرات می‌تواند بدون افت pH شکمبه، الگوی تخمیر و عملکرد تولیدی را تغییر دهد.

• *Chibisa G.E., Gorka P., Penner G.B., Berthiaume R., Mutsvangwa T. (2015). Effects of partial replacement of dietary starch from barley or corn with lactose on ruminal function, short-chain fatty acid absorption, nitrogen utilization, and production performance of dairy cows. Journal of Dairy Science, 98(4), 2627–2640. DOI: 10.3168/jds.2014-8827**

ملاس، یکنواختی TMR و خوش‌خوراکی

ملاس تنها یک منبع قند نیست و از نظر رفتار خوراک نیز اهمیت دارد. در یک آزمایش کنترل‌شده روی گاوهای هلشتاین، افزودن خوراک مایع مبتنی بر ملاس به TMR باعث کاهش انتخاب‌گری، افزایش مصرف ماده خشک و افزایش تولید شیر تصحیح‌شده بر اساس انرژی شد.

این شواهد از نقش ترکیبات مبتنی بر ملاس در افزایش یکنواختی مصرف خوراک حمایت می‌کنند و یکی از دلایل استفاده از ملاس پودری در طراحی میکس جایگزین جو نیز ایجاد طعم مطلوب و کمک به پذیرش بهتر خوراک ترکیبی است.

• *DeVries T.J., Gill R.M. (2012). Adding liquid feed to a total mixed ration reduces feed sorting behavior and improves productivity of lactating dairy cows. Journal of Dairy Science, 95(5), 2648–2655. DOI: 10.3168/jds.2011-4965**

پروتئین کنجاله بادام‌زمینی

کنجاله بادام‌زمینی یکی از منابع پروتئینی فرمول است. پروتئین این ماده در نشخوارکنندگان دارای سهم قابل تخمیر شکمبه‌ای است و فرآوری می‌تواند نسبت پروتئین قابل تجزیه و عبوری آن را تغییر دهد.

مطالعات مستقیم روی کنجاله بادام‌زمینی نشان داده‌اند که رفتار پروتئین آن در شکمبه قابل تعدیل است و این ماده می‌تواند در کنار منابع کربوهیدراتی برای تأمین نیتروژن مورد نیاز میکروارگانیسم‌های شکمبه به کار رود.

• *Rigon F., Pereira D.A.B., Loregian K.E., Magnani E., Marcondes M.I., Branco R.H., Benedeti P.D.B., Paula E.M. (2023). Use of Heating Methods and Xylose to Increase Rumen Undegradable Protein of Alternative Protein Sources: 1) Peanut Meal. Animals, 13(1), 23. DOI: 10.3390/ani13010023**

فیبر سبوس و هسته انار

سبوس و هسته انار، بخش مهمی از فراکسیون فیبری محصول را تشکیل می‌دهند. آنالیز میکس حدود ۱۹٫۴٪ NDF و ۱۲٫۲٪ ADF را نشان می‌دهد؛ بنابراین میکس جایگزین جو علاوه بر انرژی، سهم مشخصی از اجزای ساختاری گیاهی را نیز وارد خوراک می‌کند.

این فیبر در محاسبات جیره به‌عنوان بخشی از NDF کنسانتره در نظر گرفته می‌شود و در نشخوارکنندگان در کنار علوفه و فیبر مؤثر فیزیکی معنا پیدا می‌کند. میکس جایگزین جو نقش علوفه ساختاری را بر عهده ندارد و سهم علوفه جیره بر اساس نیاز نشخوار و ساختار فیزیکی خوراک تنظیم می‌شود.

هسته و بای‌پروداکت‌های انار همچنین حاوی ترکیبات فنولی طبیعی هستند. مطالعات روی پومیس بذر انار در بزغاله‌ها نشان داده‌اند که ورود این ماده به جیره می‌تواند بر پایداری اکسیداتیو گوشت اثر بگذارد؛ این شواهد نشان می‌دهد جزء انار علاوه بر فیبر، حامل ترکیبات گیاهی طبیعی نیز هست.

• *Emami A., Fathi Nasri M.H., Ganjkhanlou M., Zali A., Rashidi L. (2015). Effects of dietary pomegranate seed pulp on oxidative stability of kid meat. Meat Science, 104, 14–19. DOI: 10.1016/j.meatsci.2015.01.016**

نقش چربی در تراکم انرژی محصول

آنالیز میکس حدود ۵٫۷٪ چربی خام را نشان می‌دهد. این بخش از مجموع چربی طبیعی مواد اولیه، به‌ویژه اجزای دانه‌ای و کنجاله‌ای فرمول، حاصل می‌شود و در کنار کربوهیدرات‌ها به تراکم انرژی محصول کمک می‌کند.

از دیدگاه جیره‌نویسی، چربی میکس به همراه چربی سایر مواد خوراکی در محاسبه کل چربی جیره لحاظ می‌شود تا سطح مناسب برای گونه و مرحله تولید حفظ شود.

جایگزینی جو در جیره نشخوارکنندگان

منطق استفاده از میکس جایگزین جو، جایگزینی نقش تغذیه‌ای جو در بخش کنسانتره است. محصول به‌صورت آسیاب‌شده وارد میکسر می‌شود و نیازی به عملیات آسیاب جداگانه جو ندارد.

در جیره گاو شیری، گاو پرواری و گوسفند، سطح جایگزینی بر اساس انرژی مورد نیاز، مقدار کل نشاسته، NDF، چربی، پروتئین و سهم علوفه تنظیم می‌شود. در جیره‌هایی که سهم قابل توجهی از جو جایگزین می‌شود، تغییر مصرف به‌صورت مرحله‌ای انجام می‌شود تا جمعیت میکروبی شکمبه با الگوی جدید کربوهیدرات سازگار شود.

مبنای علمی ماتریس

ماتریس میکس جایگزین جو پاکدان با تلفیق آنالیز محصول، اصول تغذیه نشخوارکنندگان، داده‌های علمی مربوط به هضم نشاسته و قند، و تجربه عملی فرمولاسیون مواد اولیه جایگزین تدوین شده است.