یک کارشناس حوزه کشاورزی هشدار داد که تغییرات اقلیمی با کاهش منابع خوراک و افت سلامت دام، میتواند صنعت دامپروری و امنیت غذایی ایران را با چالشهای جدی مواجه کند؛ موضوعی که مقابله با آن نیازمند راهکارهای علمی و تنوعبخشی به منابع خوراک است.
به گزارش پایگاه خبری صنعت غذا و کشاورزی، تغییرات اقلیمی در سالهای اخیر به یکی از مهمترین چالشهای جهانی تبدیل شده و بخش کشاورزی و دامپروری بیش از بسیاری از حوزههای دیگر تحت تأثیر آن قرار گرفته است. منابع خوراک دام که پایه تولید پروتئین حیوانی محسوب میشوند، به طور مستقیم از این تغییرات آسیب میبینند.
در شرایطی که تقاضای جهانی برای محصولات پروتئینی همچنان در حال افزایش است، تغییرات اقلیمی میتواند با کاهش تولید نهادههای دامی، زنجیره تأمین غذا را با اختلال مواجه کند.
تأثیر مستقیم بر تولید خوراک دام
افزایش دما، کاهش بارندگی و وقوع پدیدههایی مانند خشکسالی و سیلاب، از مهمترین عوامل مؤثر بر کاهش تولید غلات و علوفه هستند. گرمای شدید میتواند بازده محصولات کلیدی مانند ذرت، گندم و سویا را کاهش دهد و ارزش تغذیهای آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، کمبود منابع آبی در مناطق خشک موجب کاهش تولید علوفه میشود و وابستگی تولیدکنندگان به واردات خوراک دام را افزایش میدهد؛ موضوعی که در نهایت به افزایش قیمت نهادهها منجر خواهد شد.
تغییر الگوهای بارندگی همچنین میتواند زمینه گسترش آفات و بیماریهای گیاهی را فراهم کند و خطر آلودگی خوراک دام به سموم قارچی مانند آفلاتوکسین را افزایش دهد؛ مسئلهای که در موارد شدید میتواند به تلفات گسترده دامی منجر شود.
در ایران، به دلیل قرار گرفتن بخش عمدهای از اراضی در اقلیم خشک و نیمهخشک، اثرات تغییرات اقلیمی شدیدتر احساس میشود. افزایش دما موجب بروز تنش گرمایی در دام شده و کاهش بارندگی نیز کمیت و کیفیت علوفه را کاهش میدهد.
اثرات غیرمستقیم بر سلامت و بهرهوری دام
تغییرات اقلیمی علاوه بر منابع خوراک، به طور مستقیم بر سلامت دام و طیور نیز اثر میگذارد. گرمای شدید میتواند مصرف خوراک دام را کاهش دهد، زیرا حیوانات برای تنظیم دمای بدن انرژی بیشتری مصرف میکنند. این موضوع در نهایت موجب کاهش وزن، افت تولید شیر و کاهش تولید تخممرغ میشود.
در واحدهای مرغداری نیز افزایش دما میتواند میزان تلفات طیور را افزایش دهد، چراکه این حیوانات نسبت به استرس حرارتی حساسیت بالایی دارند.
از سوی دیگر، تغییر الگوهای رطوبتی و دمایی میتواند شیوع برخی بیماریها را افزایش داده و هزینههای دامپزشکی و مدیریت سلامت گلهها را بالا ببرد.
در ایران، وقوع مکرر خشکسالی و سیلاب در سالهای اخیر این چرخه را تشدید کرده و بهرهوری دامداریها را تحت تأثیر قرار داده است.
راهکارها و چشمانداز آینده
کارشناسان معتقدند مقابله با این چالشها نیازمند رویکردهای علمی و برنامهریزی بلندمدت است. تنوعبخشی به منابع خوراک دام، استفاده از گیاهان مقاوم به گرما و خشکی، توسعه خوراکهای جایگزین و بهرهگیری از ظرفیت صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان از جمله راهکارهای پیشنهادی در این زمینه است.
همچنین توسعه کشت فراسرزمینی و کاهش وابستگی به نهادههای وارداتی پرمصرف میتواند به افزایش تابآوری بخش دامپروری در برابر تغییرات اقلیمی کمک کند.
