بیش از ۹۲ درصد مراتع خراسان شمالی در وضعیت فقیر و متوسط قرار دارند
خشکسالی، کاهش بارندگی و چرای بیش از ظرفیت، کیفیت مراتع خراسان شمالی را کاهش داده و معیشت هزاران خانوار مرتعدار و پایداری تولید دام در این استان را با تهدید مواجه کرده است.
به گزارش ایرنا، بر اساس آمارهای ارائهشده، ۴۸.۷ درصد مراتع خراسان شمالی در گروه فقیر، ۴۳.۸ درصد در گروه متوسط و تنها ۷.۵ درصد در گروه خوب قرار دارند. به این ترتیب، بیش از ۹۲ درصد مراتع استان از وضعیت مطلوب برخوردار نیستند.
حدود ۳۲ هزار و ۲۳۵ خانوار از مراتع استان بهرهبرداری میکنند و بخش مهمی از معیشت آنها به توان مراتع برای تولید علوفه وابسته است. با این حال، به گفته مسعود حلیمی، رئیس اداره مرتع، ظرفیت مراتع استان کمتر از میزان دامی است که از این عرصهها استفاده میکند.
بر اساس آمار اعلامشده، جمعیت دام سبک استان از ۲ میلیون رأس فراتر رفته است که شامل یک میلیون و ۷۲۳ هزار رأس گوسفند و حدود ۳۱۳ هزار رأس بز میشود. همچنین ۸۱ هزار و ۸۸۰ رأس گاو و گوساله و ۲ هزار و ۳۵۰ نفر شتر در استان وجود دارد و مجموع دام سنگین ۸۴ هزار و ۲۳۰ رأس اعلام شده است.
حلیمی، خشکسالی، کاهش بارندگی، چرای بیش از ظرفیت، ورود زودهنگام دام به مرتع، چرای خارج از ضوابط و تغییر کاربری اراضی را از عوامل اصلی تخریب مراتع دانست. به گفته او، ضعف نظارت مستمر و بهروزرسانینشدن برخی برنامههای مدیریتی نیز اثربخشی ضوابط حفاظتی را کاهش داده است.
تداوم این روند میتواند به کاهش پوشش گیاهی، فرسایش خاک، افزایش روانآب و سیلاب، گسترش گردوغبار و بیابانزایی منجر شود. از سوی دیگر، با کاهش علوفه طبیعی، وابستگی دامداران به خرید نهاده و خوراک افزایش مییابد و هزینه تولید آنها بیشتر میشود.
اداره مرتع برای کاهش فشار بر عرصهها، اقداماتی مانند اجرای طرحهای مرتعداری، کنترل زمان و میزان ورود دام، متعادلسازی چرا، بذرپاشی، نهالکاری، کاشت گونههای بومی و مقاوم به خشکی و مدیریت روانآبها را دنبال میکند. با این حال، رئیس اداره مرتع تأکید کرده است که اعتبارات موجود با نیازهای احیا و اصلاح مراتع متناسب نیست.
کارشناسان معتقدند کنترل دام مازاد، رعایت زمان ورود و خروج دام، تأمین اعتبار پایدار، تقویت نظارت و مشارکت واقعی مرتعداران باید بهصورت همزمان دنبال شود؛ زیرا حفاظت از مراتع با اقدامات کوتاهمدت امکانپذیر نیست و مستقیماً با حفظ خاک، آب، امنیت غذایی و معیشت روستایی ارتباط دارد.







