میکس جایگزین ذرت

نشاسته ذرت در تغذیه نشخوارکنندگان به‌دلیل سرعت تخمیر متوسط، الگوی آزادسازی پایدار انرژی و تولید غالب پروپیونات به‌عنوان مرجع انرژی کنسانتره شناخته می‌شود. مزیت اصلی آن، ایجاد تعادل بین تأمین انرژی کافی و حفظ پایداری pH شکمبه است. میکس جایگزین ذرت با هدف شبیه‌سازی همین الگوی سینتیکی طراحی شده، نه صرفاً رسیدن به عدد انرژی ظاهری.

1️⃣ سینتیک تخمیر نشاسته (Rate & Extent)

در ذرت:

• نرخ تخمیر نشاسته (kd) معمولاً در بازه ۰٫۱۰–۰٫۲۰ h⁻¹

• بخش قابل‌تخمیر نشاسته (Fermentable fraction) بالا

• آزادسازی انرژی عمدتاً در بازه ۳ تا ۱۰ ساعت پس از تغذیه

در میکس جایگزین ذرت، این الگو با لایه‌بندی منابع نشاسته‌ای بازسازی شده است:

• نشاسته ضایعات ماکارونی (Partially gelatinized starch):
  به‌دلیل فرآیند پخت، بخشی از نشاسته ژلاتینه شده و دسترسی آنزیمی بالاتری دارد، اما به‌واسطه ماتریس غذایی، تخمیر آن به‌اندازه قندها سریع نیست. این جزء نقش بخش rapid-to-intermediate starch ذرت را ایفا می‌کند.

• نشاسته دامی (Native starch carrier):
  به‌عنوان بدنه اصلی نشاسته، رفتار تخمیری یکنواخت‌تری دارد و موجب می‌شود منحنی آزادسازی انرژی در ساعات میانی (۴–۸ ساعت) مشابه ذرت باقی بماند.

• نشاسته پودر سیب‌زمینی:
  دارای قابلیت هضم بالا و نرخ تخمیر متوسط است و شکاف بین انرژی اولیه و میانی را پر می‌کند؛ در نتیجه از افت انرژی پس از فاز اولیه جلوگیری می‌شود.

برآیند این سه منبع، یک منحنی تخمیر چندمرحله‌ای است که از نظر شیب و دامنه، به منحنی ذرت نزدیک می‌شود.

2️⃣ الگوی تولید VFA (Volatile Fatty Acids)

در ذرت:

• افزایش غالب پروپیونات

• نسبت Acetate:Propionate متعادل

• تأمین پایدار گلوکز (از طریق گلوکونئوژنز)

در میکس جایگزین:

• نشاسته‌ها → افزایش پروپیونات مشابه ذرت

• ملاس پودری → استارت سریع تخمیر (Butyrate + Propionate اولیه)

• سبوس و هسته انار → حفظ تولید استات در فازهای دیرتر

نتیجه:
الگوی VFA نه قندی‌محور (پرریسک اسیدوز) و نه فیبریِ کم‌انرژی است، بلکه نشاسته‌محور متعادل شبیه ذرت باقی می‌ماند.

3️⃣ پایداری pH شکمبه

در ذرت، ریسک اسیدوز زمانی بالا می‌رود که:

• نشاسته خیلی ریز آسیاب شود

• فیبر مؤثر کافی نباشد

در میکس جایگزین:

• فیبر مؤثر سبوس و هسته انار → افزایش نشخوار و بزاق

• کنترل سرعت تخمیر نشاسته

• جلوگیری از افت سریع pH زیر 6

در نتیجه، علی‌رغم وجود نشاسته قابل‌هضم بالا، پروفایل pH شکمبه پایدارتر یا هم‌سطح ذرت باقی می‌ماند.

4️⃣ جمع‌بندی فنی

از دیدگاه تغذیه‌ای، این میکس:

• نشاسته را از نظر عددی و رفتاری شبیه‌سازی می‌کند

• نرخ آزادسازی انرژی را به بازه بهینه ذرت نزدیک می‌سازد

• تولید VFA و تعادل Acetate/Propionate را حفظ می‌کند

• و امکان جایگزینی کامل یا بخشی ذرت را در جیره‌های شیری و پرواری بدون افت انرژی قابل متابولیسم فراهم می‌سازد

این یعنی جایگزینی ذرت نه بر اساس «ارزان‌تر بودن»، بلکه بر پایه مدل‌سازی رفتار متابولیکی نشاسته در شکمبه.